ਈਰਾਨੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਘਰ ਗਾਲੀਬਾਫ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਫ਼ਦ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਹ ਵਫ਼ਦ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਉਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ (Ceasefire) ਲਾਗੂ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਨਾਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮਾਰਗ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਬੈਠਕ ਦਾ ਏਜੰਡਾ: 5 ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ
ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ: ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ 15-ਨੁਕਾਤੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਆਪਣਾ ਐਨਰਿਚਡ ਯੂਰੇਨੀਅਮ (Enriched Uranium) ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਸੌਂਪ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ (Strait of Hormuz) ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਵੇ।
ਈਰਾਨ ਦਾ ਜਵਾਬੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ: ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ 10-ਨੁਕਾਤੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ‘ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ, ਉੱਥੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਟੋਲ ਟੈਕਸ, ਖੇਤਰੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ (Sanctions) ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲਿਬਨਾਨ ਦਾ ਮੁੱਦਾ: ਈਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੱਲਬਾਤ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸਿਰੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹੇਗੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਲਿਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਲਿਬਨਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਿਬਨਾਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਸੰਪਰਕ: ਇਹ 2015 ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੰਧੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੇਡੀ ਵੈਂਸ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਗਾਲੀਬਾਫ ਤੇ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਘਚੀ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ: ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ‘ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੈਰ-ਨਾਟੋ ਸਹਿਯੋਗੀ’ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਾਰਤਾ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੌਣ-ਕੌਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਸ਼ਾਮਲ?
ਅਮਰੀਕਾ: ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੇਡੀ ਵੈਂਸ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੂਤ ਸਟੀਵ ਵਿਟਕੌਫ ਅਤੇ ਜੇਰੇਡ ਕੁਸ਼ਨਰ।
ਈਰਾਨ: ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਘਰ ਗਾਲੀਬਾਫ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਘਚੀ।
