ਮਿਡਲ ਈਸਟ ‘ਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਦਾ ਅਸਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤਾਂ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ‘ਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਕ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਨਾਲ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ‘ਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ‘ਦ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ’ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੋਲ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸਟਾਕ ਸਿਰਫ ਡੇਢ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਚੱਲ ਸਕੇਗਾ। ਈਰਾਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਜਾਰੀ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਡਾਣਾਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਇੰਗਰੀਡੀਐਂਟਸ ਤੇ ਬੇਬੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਆਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਆਂ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਨਤੀਜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉੱਚੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉਪਲਬਧਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੈਂਸਰ, ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼) ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ‘ਚੋਂ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਸਿਸਟਮ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ।” ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ (ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨ) ‘ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੇਬੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਇੰਗਰੀਡੀਐਂਟਸ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿਹਤ ਮਾਹਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਐਕਟਿਵ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਇੰਗਰੀਡੀਐਂਟਸ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੀਮਤ ਸਮਰੱਥਾ ਬਾਰੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਸਤੀ ਦਰਾਮਦ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਈਲਾਈਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਥਾਨਕ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਪਲਾਈ ‘ਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ‘ਚ ਆ ਗਿਆ। ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਘਰੇਲੂ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੋਰਟ-ਟਰਮ ਦਰਾਮਦ ਹੱਲਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਟੈਕਸ ਛੋਟਾਂ (ਇੰਸੈਂਟਿਵ) ਦੇਣ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਇੰਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ‘ਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਟਾਕਪਾਈਲਿੰਗ ਮੈਕਨਿਜ਼ਮ ਬਣਾਉਣ ਵਰਗੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ ਇਹ ਵੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਉਪਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ‘ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
