ਈਰਾਨ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਭੂਮੀਗਤ ਕਾਰਜ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਤਸਕਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਟਰਮੀਨਲਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਫੈਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਗਲੋਬਲ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਹੁੰਚ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਜੇ ਵੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ।
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ‘ਤੇ ਰੋਕ
ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬਲਾਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਰਾਹਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਸਮੇਤ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤਸਕਰੀ
ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਲਗਪਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੱਗੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨੇ ਮੰਗ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਡਿਜੀਟਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਸਕਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਡਿਵਾਈਸ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਡਿਵਾਈਸ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਾਲਣ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਪਭੋਗਤਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਈਪਾਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਲੋਕ ਇੱਕ ਟਰਮੀਨਲ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰ ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੰਟਰਨੈਟ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ 2025 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ
ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ 2025 ਵਿੱਚ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਖਰੀਦਣ ਜਾਂ ਵੇਚਣ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੈ। 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਵੰਡਣ ‘ਤੇ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉਪਕਰਣ ਦਰਾਮਦ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਚਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਈ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਬੀਬੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਡਿਜੀਟਲ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਟਰਮੀਨਲਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 100 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਵਿਟਨੈਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50,000 ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਡਿਵਾਈਸ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਢਾਈ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਚੈਨਲ ਰਾਹੀਂ ਲਗਭਗ 5,000 ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਟਰਮੀਨਲ ਵੇਚੇ ਗਏ ਹਨ।
ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਗੁਪਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਈਰਾਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਹੋਰ ਲੋਕ ਫੰਡ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਟਰਮੀਨਲਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗਲੋਬਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨਗੇ।
