ਬ੍ਰਿਕਸ (BRICS) ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਆਏ ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਘਚੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼ ਅਖਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਕੋਲ ਅਮਰੀਕਾ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਰੁਕਾਵਟ ‘ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਕਮੀ’ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਅਰਾਘਚੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹਾਸਲ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ।”
ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਫਿਲਹਾਲ ਇੱਕ ‘ਕਮਜ਼ੋਰ’ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਈਰਾਨ ਕੂਟਨੀਤੀ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਈਰਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦਬਾਅ, ਧਮਕੀ ਜਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਝੁਕਦੇ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁੱਦੇ ਦਾ ਕੋਈ ਫੌਜੀ ਹੱਲ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਿਆਂ ਅਰਾਘਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਇੱਕ ‘ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ’ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਾਂਗੇ।
ਚੀਨ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਸਾਡੇ ਸਬੰਧ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਚੀਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨੇਕ ਹੈ। ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਜੋ ਵੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਯਤਨ ਕਰੇਗਾ, ਈਰਾਨ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰੇਗਾ।”
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ‘ਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਸਹਿਤ ਸਹਿਯੋਗ
ਈਰਾਨੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ‘ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ’ ਦੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਰਸਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ ਜੋ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ ਜੋ ਇਸ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਲੰਘਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਆਮ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।”
ਇਸੇ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐੱਸ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ‘ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਰਾਘਚੀ ਦੀ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਬ੍ਰਿਕਸ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
