ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪਿਛਲੇ 8 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਰਸੋਈ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਚੀਜ਼ ਹੈ ‘ਪਿਸਤਾ’। ਪਿਸਤੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਉਛਾਲ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਿਸਤੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਲਗਭਗ 80% ਹਿੱਸਾ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ‘ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ’ (Strait of Hormuz) ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਿਸਤੇ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ: ਪਿਸਤੇ ਦੀ ਕੀਮਤ $4.57 (ਲਗਭਗ 430 ਰੁਪਏ) ਪ੍ਰਤੀ ਪੌਂਡ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਈ 2018 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ।
ਦੁਬਈ ਚਾਕਲੇਟ ਦਾ ਕ੍ਰੇਜ਼: ਸਾਲ 2023 ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ‘ਵਾਇਰਲ ਦੁਬਈ ਚਾਕਲੇਟ’ ਦੇ ਵਧਦੇ ਕ੍ਰੇਜ਼ ਕਾਰਨ ਪਿਸਤੇ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧੀ ਸੀ, ਪਰ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਟੁੱਟਣ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਕੀਮਤਾਂ 30% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਗੋਦਾਮਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਿਸਤਾ ਗੋਦਾਮਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਪਲਾਈ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ, ਹੁਣ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 20% ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: 2026 ਤੱਕ ਹੋਰ ਵਧੇਗੀ ਕੀਮਤ
‘ਮੋਰਡੋਰ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ’ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ:
2026 ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਪਿਸਤਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਕੀਮਤ $5.49 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
2031 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ $7.02 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਤੁਰਕੀ, ਜੋ ਕਿ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ, ਰਾਹੀਂ ਈਰਾਨੀ ਪਿਸਤਾ ਗੁਪਤ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਪਰ ਇਸ ਰਣਨੀਤਕ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਨੇ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹਵਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਪਿਸਤਾ: ਫਾਰਸ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ
ਪਿਸਤਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਮੇਵਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਫਾਰਸ (ਈਰਾਨ) ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਮੀਰੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ‘ਅਕਬਰੀ’ ਅਤੇ ‘ਫੰਦੋਕੀ’ ਕਿਸਮਾਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਸਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਮੰਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
