ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਘਚੀ ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਕਾਫੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗਬੰਦੀ (Ceasefire) ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ’ਡੀਲ ਮੇਕਰ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਔਖੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਅਰਾਘਚੀ ਦਾ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕਰੀਅਰ ਕਾਫੀ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਕਿਉਂ ਹਨ ਚਰਚਾ ‘ਚ
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ-ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। 2007 ਤੋਂ 2013 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਸਈਦ ਜਲੀਲੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕੂਟਨੀਤਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਮਤਭੇਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਸੋਚ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਜਨਮ: 5 ਦਸੰਬਰ 1962, ਤੇਹਰਾਨ।
ਸਿੱਖਿਆ: ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਕੈਂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ (PhD) ਕੀਤੀ।
ਪਰਿਵਾਰ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਾਲੀਨਾਂ (Carpets) ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ 17 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜਿੰਦਗੀ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਵਿਆਹ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਅਰੇਜ਼ੂ ਅਹਿਮਦ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ।
ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਅਰਾਘਚੀ ਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਫਿਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਸੂਦ ਪੇਜੇਸ਼ਕੀਆਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹਨ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਅਕਸਰ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਫਿਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸਾਈਕਲ ‘ਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਵੱਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ‘ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਸਨ’ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੂਟਨੀਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਅਰਾਘਚੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਹਰ ਹਨ।
